Jesienne wichury, zimowe oblodzenia linii i letnie burze coraz częściej powodują wielogodzinne przerwy w dostawach prądu na wsi. Dla gospodarstwa z produkcją zwierzęcą to poważne zagrożenie. Bez prądu nie działa dojarka, schładzalnik mleka, wentylacja w kurniku czy chlewni, pompy wody i poidła. Dlatego agregat prądotwórczy przestaje być dodatkiem, a staje się elementem planu awaryjnego gospodarstwa.
Co musi działać w czasie awarii
Pierwszy krok to lista odbiorników, które naprawdę muszą pracować w czasie braku prądu:
- dojarka i pompa próżniowa, bo krowy trzeba wydoić o stałej porze,
- schładzalnik mleka, bo mleko szybko traci jakość bez schładzania,
- wentylacja w budynkach drobiu i trzody. Tu przerwa nawet kilkudziesięciominutowa w upał może skończyć się padnięciami,
- pompy wody i hydrofory,
- oświetlenie budynków i niezbędne sterowniki,
- ogrzewanie w porodówkach, odchowalniach i kurnikach z pisklętami,
- systemy zadawania paszy, jeśli są zautomatyzowane.
Jak policzyć moc agregatu
Sumuje się moc odbiorników, które mają pracować jednocześnie, z uwzględnieniem prądów rozruchowych silników elektrycznych. Silnik przy rozruchu może pobierać kilka razy więcej mocy niż w czasie pracy. Pompa próżniowa, sprężarka schładzalnika czy pompa głębinowa to typowe odbiorniki z dużym prądem rozruchowym.
| Odbiornik | Moc pracy (orientacyjnie) | Uwagi |
|---|---|---|
| Pompa próżniowa dojarki | 1,5-7,5 kW | duży prąd rozruchowy |
| Schładzalnik mleka | 2-10 kW | sprężarka, duży prąd rozruchowy |
| Wentylatory w kurniku lub chlewni | kilka do kilkudziesięciu kW łącznie | zależnie od liczby wentylatorów |
| Pompa głębinowa / hydrofor | 0,75-4 kW | duży prąd rozruchowy |
| Oświetlenie LED budynków | do kilku kW | niewielki prąd rozruchowy |
Do sumy dodaje się zapas, zwykle 20-30%, i uwzględnia, że silniki można uruchamiać po kolei, a nie wszystkie naraz. Dokładne obliczenia najlepiej zrobić z elektrykiem, który zna instalację gospodarstwa.
Agregat na WOM czy z własnym silnikiem
Agregat napędzany z WOM ciągnika
- niższa cena przy dużych mocach,
- wykorzystuje ciągnik, który i tak jest w gospodarstwie,
- wymaga stałych obrotów WOM i ciągnika o odpowiedniej mocy,
- ciągnik jest zajęty w czasie pracy agregatu.
Agregat z własnym silnikiem
- niezależność od ciągnika,
- możliwość automatycznego uruchamiania przy zaniku napięcia (z przełącznikiem SZR),
- wyższa cena zakupu,
- wymaga regularnego serwisu i rozruchów kontrolnych.
W budynkach z wentylacją mechaniczną, gdzie liczy się każda minuta, agregat stacjonarny z automatycznym uruchamianiem to zdecydowanie bezpieczniejsze rozwiązanie.
Jakość prądu: AVR
Nowoczesne urządzenia w gospodarstwie, takie jak sterowniki dojarek, falowniki wentylatorów czy komputery paszowe, są wrażliwe na wahania napięcia i częstotliwości. Agregat powinien mieć automatyczną regulację napięcia (AVR), która stabilizuje napięcie przy zmianach obciążenia. Tanie agregaty bez AVR mogą uszkodzić elektronikę.
Bezpieczne podłączenie
Agregatu nie podłącza się „na wtyczkę” do gniazdka w instalacji. Grozi to porażeniem elektryków pracujących na linii, uszkodzeniem agregatu i instalacji po powrocie napięcia z sieci. Podłączenie musi odbywać się przez:
- przełącznik sieć-agregat (ręczny), który fizycznie odcina instalację od sieci przed podłączeniem agregatu,
- lub układ SZR (samoczynne załączanie rezerwy), który automatycznie uruchamia agregat i przełącza zasilanie przy zaniku napięcia sieci.
Instalację powinien wykonać uprawniony elektryk, z uwzględnieniem uziemienia agregatu i zabezpieczeń.
Serwis i gotowość
- Uruchamiaj agregat kontrolnie co 2-4 tygodnie, najlepiej pod obciążeniem.
- Utrzymuj zapas paliwa i kontroluj jego jakość. Olej napędowy przechowywany miesiącami może się rozwarstwiać i zanieczyszczać.
- Wymieniaj olej i filtry zgodnie z instrukcją.
- Sprawdzaj akumulator rozruchowy w agregatach z rozrusznikiem elektrycznym.
- Przećwicz procedurę podłączenia z domownikami i pracownikami. Awaria często zdarza się w nocy lub w czasie nieobecności właściciela.
Agregaty prądotwórcze o różnych mocach, zarówno z własnym silnikiem, jak i do napędu z WOM, znajdziesz w dziale agregaty prądotwórcze.
Agregat a fotowoltaika i magazyny energii
Coraz więcej gospodarstw ma instalacje fotowoltaiczne. Warto pamiętać, że typowa instalacja sieciowa wyłącza się przy zaniku napięcia w sieci, więc sama nie zasili gospodarstwa w czasie awarii. Rozwiązaniem są falowniki hybrydowe z magazynem energii i funkcją zasilania awaryjnego. Przy większych odbiornikach i dłuższych awariach agregat wciąż pozostaje najpewniejszym źródłem zasilania rezerwowego.
Podsumowanie
Agregat prądotwórczy to ubezpieczenie gospodarstwa na wypadek coraz częstszych awarii sieci. Kluczowe są: lista niezbędnych odbiorników, prawidłowo policzona moc z zapasem, stabilizacja napięcia, bezpieczne podłączenie przez przełącznik lub SZR i regularne próby. Najgorszy moment na sprawdzanie, czy agregat działa, to chwila, gdy zgaśnie światło.