Jeszcze kilka lat temu dron nad polem budził ciekawość sąsiadów. Dziś coraz częściej to zwykłe narzędzie pracy agronoma, doradcy, firmy usługowej, a w większych gospodarstwach także samego rolnika. Drony fotografują łany, tworzą mapy zróżnicowania roślin, pomagają szacować szkody, a w wielu krajach wykonują też zabiegi ochrony roślin. Sprawdzamy, gdzie ta technologia faktycznie się sprawdza, a gdzie jeszcze ma ograniczenia.
Monitoring upraw i mapy
Najpopularniejsze zastosowanie dronów w rolnictwie to obserwacja pól z góry. Zdjęcie z kilkudziesięciu metrów pokazuje to, czego z miedzy nie widać: placki wymarzniętych roślin, miejsca zastoisk wody, niedosiane pasy, ogniska chorób czy zachwaszczenia.
- Kamery RGB, czyli zwykłe zdjęcia i ortofotomapy, wystarczają do oceny wschodów, wylegania czy szkód.
- Kamery multispektralne rejestrują odbicie światła w różnych zakresach, także niewidocznych dla oka. Pozwala to tworzyć mapy wskaźników roślinności, takich jak NDVI, które pokazują zróżnicowanie kondycji łanu.
- Kamery termowizyjne stosuje się m.in. do wykrywania stresu wodnego, a przed koszeniem łąk do wyszukiwania ukrytych w trawie saren i zajęcy.
Mapy z drona mogą stanowić podstawę do zmiennego dawkowania nawozów lub środków ochrony roślin. Strefy słabsze i mocniejsze dostają inną dawkę, co pozwala obniżyć koszty i wyrównać łan.
Ocena szkód
Drony są coraz częściej wykorzystywane przy szacowaniu szkód wyrządzanych przez dziki i jelenie, gradobicie czy suszę. Zdjęcia lotnicze pozwalają precyzyjnie zmierzyć powierzchnię zniszczeń, co ułatwia rozmowy z kołem łowieckim lub ubezpieczycielem. Coraz więcej rzeczoznawców korzysta z takich materiałów w swojej pracy.
Opryski z drona
Duże drony rolnicze z kilkudziesięciolitrowymi zbiornikami potrafią wykonywać opryski i rozsiew nawozów oraz nasion, np. międzyplonów w stojący łan. W krajach Azji i w części Ameryki to już powszechna technologia. Zalety są oczywiste: brak ugniatania gleby, możliwość pracy na mokrym polu, na stromych zboczach, w sadach i winnicach.
W Unii Europejskiej, w tym w Polsce, opryski z powietrza są co do zasady zakazane i dopuszczane jedynie w wyjątkowych przypadkach, na podstawie szczegółowych przepisów i zgód. Przepisy dotyczące dronów opryskowych są w trakcie zmian i różnią się w poszczególnych krajach, dlatego przed planowaniem takich zabiegów trzeba sprawdzić aktualne regulacje i wymagane zezwolenia. Rozsiew nasion czy nawozów z drona podlega innym zasadom niż opryski środkami ochrony roślin.
Przepisy i uprawnienia operatora
Loty dronami w Polsce reguluje prawo unijne oraz przepisy krajowe, a nadzór sprawuje Urząd Lotnictwa Cywilnego. W uproszczeniu:
- operator drona musi być zarejestrowany, a dron oznaczony numerem operatora,
- do większości lotów potrzebne jest szkolenie i zdany test online (kategoria otwarta), a do niektórych lotów dodatkowe uprawnienia,
- loty w strefach przestrzeni kontrolowanej, np. w pobliżu lotnisk, wymagają zgody lub zgłoszenia,
- duże drony rolnicze, zwłaszcza opryskowe, zwykle wymagają lotów w kategorii szczególnej, z dodatkowymi procedurami.
Przepisy są aktualizowane, dlatego najlepiej sprawdzić bieżące wymagania na stronie ULC przed zakupem lub pierwszymi lotami.
Koszty: kupić czy zlecić
Dron z kamerą RGB, wystarczający do podstawowego monitoringu i oceny szkód, kosztuje dziś tyle, co porządny smartfon lub laptop. Drony z kamerami multispektralnymi to już wydatek rzędu kilkudziesięciu tysięcy złotych, a duże drony opryskowe kosztują znacznie więcej. Do tego dochodzi oprogramowanie do tworzenia map, szkolenia i czas potrzebny na naukę.
W wielu gospodarstwach rozsądniejsze jest korzystanie z usług firm, które wykonują naloty i dostarczają gotowe mapy lub raporty. Zakup własnego drona ma sens przy dużej powierzchni, w gospodarstwach z doradcą na miejscu lub tam, gdzie dron będzie latał regularnie przez cały sezon.
Drony a satelity
Alternatywą dla dronów są zdjęcia satelitarne, dostępne coraz taniej, a niektóre nawet bezpłatnie. Satelity pokrywają duże powierzchnie i regularnie dostarczają obrazów, ale mają niższą rozdzielczość i są zależne od zachmurzenia. Drony dają bardzo szczegółowy obraz w wybranym momencie. W praktyce obie technologie coraz częściej się uzupełniają: satelita pokazuje, gdzie dzieje się coś niepokojącego, a dron pozwala to dokładnie sprawdzić.
Podsumowanie
Drony stały się w rolnictwie praktycznym narzędziem do monitoringu upraw, tworzenia map i oceny szkód. Opryski z drona to technologia z dużym potencjałem, ale w Polsce wciąż mocno ograniczona przepisami. Przed zakupem warto dobrze określić, do czego dron ma służyć, i porównać koszty z ofertą firm usługowych.