W sezonie sianokosów w wielu gospodarstwach rosną sterty owijek z bel, folii silosowych i siatek. Szacuje się, że polskie rolnictwo zużywa rocznie dziesiątki tysięcy ton folii, a znaczna część wciąż nie trafia do recyklingu. Tymczasem przepisy są coraz bardziej rygorystyczne, a firmy recyklingowe coraz chętniej przyjmują czystą folię rolniczą. Co zrobić z zużytą folią, żeby nie zaszkodzić sobie i środowisku?
Dlaczego nie wolno palić folii
Spalanie folii w ognisku czy piecu to wciąż spotykany sposób „pozbycia się problemu”. Jest to nielegalne. Spalanie odpadów poza instalacjami do tego przeznaczonymi jest w Polsce zakazane i grozi karą. Co ważniejsze, przy spalaniu tworzyw w niskiej temperaturze powstają szkodliwe związki, które trafiają do powietrza, gleby i paszy, a w konsekwencji także do żywności.
Zakopywanie folii w ziemi czy zostawianie jej na polu też nie jest rozwiązaniem. Tworzywa sztuczne rozkładają się przez dziesiątki lub setki lat, rozpadając się na mikroplastik.
Jakie folie i materiały podlegają recyklingowi
- folie do owijania bel (stretch),
- folie silosowe i folie podkładowe,
- folie tunelowe i szklarniowe,
- folie do ściółkowania, choć te są zwykle bardzo zabrudzone,
- siatki do owijania bel i sznurki, zbierane zwykle osobno, bo są z innego tworzywa,
- worki po nawozach i nasionach, zbierane według zasad punktu odbioru.
Opakowania po środkach ochrony roślin to osobna kategoria. Oddaje się je w ramach systemu zbiórki prowadzonego przez punkty sprzedaży środków ochrony roślin, a nie razem z folią.
Jak przygotować folię do odbioru
Recykling folii jest opłacalny tylko wtedy, gdy materiał jest w miarę czysty. Folia z dużą ilością ziemi, kiszonki i wody jest dla przetwórców kłopotem, dlatego punkty odbioru mogą jej nie przyjąć lub pobrać opłatę.
- Oddzielaj rodzaje folii. Owijki stretch osobno, folie silosowe osobno, siatki i sznurki osobno.
- Usuwaj resztki paszy i ziemi. Wystarczy wytrząsnąć folię zaraz po zdjęciu z beli. Zaschnięta kiszonka trudno schodzi.
- Przechowuj folię w suchym miejscu, pod dachem lub przykrytą. Mokra folia waży więcej i szybciej się brudzi.
- Zgniataj i wiąż w bele lub worki big-bag. Ułatwia to transport i przechowywanie.
Gdzie oddać zużytą folię
- Gminne punkty selektywnej zbiórki odpadów (PSZOK): część gmin przyjmuje folię rolniczą, czasem w określonych terminach.
- Gminne akcje zbiórki folii rolniczej: wiele gmin korzystało z programów finansowanych przez fundusze ochrony środowiska, w ramach których rolnicy mogli bezpłatnie oddać folie, siatki i worki. Warto śledzić ogłoszenia urzędu gminy.
- Firmy zajmujące się odbiorem i recyklingiem tworzyw: przy większych ilościach mogą odebrać folię z gospodarstwa, czasem bezpłatnie lub za niewielką opłatą, w zależności od czystości materiału.
- Programy producentów i dystrybutorów: niektórzy producenci folii i sieci sprzedaży organizują zbiórki wśród swoich klientów.
Gospodarstwo przekazujące odpady firmie zewnętrznej powinno otrzymać dokument potwierdzający przekazanie. Przy większych ilościach może być potrzebna rejestracja w BDO, dlatego warto to sprawdzić z doradcą lub w urzędzie.
Co dzieje się z folią po odbiorze
Zebraną folię sortuje się, myje, rozdrabnia i przetapia na granulat (regranulat). Z niego produkuje się nowe wyroby z tworzyw: worki na śmieci, folie budowlane, rury, palety, elementy małej architektury, a coraz częściej także nowe folie rolnicze z udziałem recyklatu.
Trend: folie z recyklatu i biodegradowalne
Unijne przepisy dotyczące opakowań i gospodarki o obiegu zamkniętym wymuszają na producentach zwiększanie udziału recyklatu w wyrobach z tworzyw. W ofercie pojawia się coraz więcej folii rolniczych zawierających materiał z recyklingu. Rozwijane są też folie biodegradowalne, głównie do ściółkowania warzyw, które po sezonie można wymieszać z glebą. Są droższe od zwykłych, ale oszczędzają pracę przy zbieraniu i utylizacji.
Drugim kierunkiem jest ograniczanie zużycia folii, np. przez cieńsze, ale wytrzymalsze folie stretch czy systemy owijania bel folią zamiast siatki (film-on-film), co ułatwia późniejszą segregację.
Podsumowanie
Zużyta folia rolnicza to nie śmieć do spalenia, ale surowiec, który można przetworzyć. Wystarczy segregacja, oczyszczenie z resztek paszy, suche przechowywanie i śledzenie gminnych zbiórek lub współpraca z firmą recyklingową. To mniej problemów z przepisami i czystsze otoczenie gospodarstwa.